ଝେଙ ଶାନ ଶିଆଓ ଝୋଙ

ଝେଙ ଶାନ ଶିଆଓ ଝୋଙ (正山小种, zhèng shān xiǎo zhǒng) ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଲାଲ ଚା, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଲାଲ (କଳା) ଚାହାର ପୂର୍ବଜ। ୪୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୂର୍ବେ ତୁଙମୁ ପାହାଡ଼ରେ ଅସାବଧାନତାବଶତଃ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ, ଏହା ଗାଁ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ଭୁଲ୍ରୁ ୟୁରୋପରେ ଚୀନର ପ୍ରତୀକ, ବ୍ରିଟିଶ ଚା ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରେରକ ଏବଂ ପରେ କିମେନ, ଡିଆନ ହଙ, ଆସାମ, ଦାର୍ଜିଲିଂ ତଥା ବିନା ବ୍ୟତିକ୍ରମରେ ବିଶ୍ୱର ସବୁ ଲାଲ ଚା ବଢ଼ିଥିବା ମୂଳଦୁଆ ପାଲଟିଗଲା। ପଶ୍ଚିମରେ ଏହା ଲାପସଂଗ ସୁଚଙ (Lapsang Souchong) ନାମରେ ଜଣା।

1. ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି:

• ପ୍ରକାର: ଲାଲ ଚା (红茶, hóngchá), ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମ୍ଳୀକୃତ। ୟୁରୋପୀୟ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ—କଳା ଚା। ସଂଫାରଣ (fermentation) ମାତ୍ରା ୮୦–୯୫%। ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ରୂପ: ପାରମ୍ପରିକ ଧୂଆଁଦାର (传统烟熏正山小种, chuántǒng yānxūn)—ମାଓ’ଏରସଙ (马尾松, Pinus massoniana) କାଠ ଧୂଆଁ/ଶୁଖାଇ; ଓ ଧୂଆଁବିହୀନ / “ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି” (新工艺正山小种, xīn gōngyì)—ଧୂଆଁ ବିନା, ପ୍ରାକୃତିକ ମହୁ-ଫଳ ପ୍ରୋଫାଇଲ।
• ବର୍ଗ: ଚୀନର ଖ୍ୟାତନାମା ଚା (中国名茶)। ୨୦୧୦ ଠାରୁ ଭୌଗଳିକ ନିର୍ଦେଶ (地理标志, dìlǐ biāozhì) ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷିତ।
• ଉତ୍ପତ୍ତି: ଚୀନ, ଫୁଜିଆନ ପ୍ରଦେଶ (福建省, Fújiàn Shěng), ନାନପିଙ ମହାନଗର (南平市, Nánpíng Shì), ୱୁଇଶାନ କାଉଣ୍ଟି-ସ୍ତରୀୟ ସହର (武夷山市, Wǔyíshān Shì), ତୁଙମୁ ଗାଁ (桐木村, Tóngmù Cūn)—ୱୁଇଶାନ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସଂରକ୍ଷଣ (武夷山国家级自然保护区, ୫୬୫ km²)। ତୁଙମୁ—ଐତିହାସିକ ଓ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାମାଣିକ ଜନ୍ମଭୂମି। “ଝେଙ ଶାନ” (正山)—“ମୂଳ ପାହାଡ଼”, ଅର୍ଥାତ୍ ତୁଙମୁ ଓ ଏକା ଉଚ୍ଚତା କ୍ଷେତ୍ର। ବାହାର ଚା “ୱାଇ ଶାନ” (外山, “ବାହ୍ୟ ପାହାଡ଼”) ଓ “ଝେଙ ଶାନ” କହି ପାରିବ ନାହିଁ।
• ଭୌଗଳିକ ନିର୍ଦେଶାଙ୍କ: E 117°38′6″–117°44′30″, N 27°41′35″–27°49′00″।
• ଅନ୍ୟ ନାମ: ଲାପସଂଗ ସୁଚଙ (Lapsang Souchong); ତୁଙମୁ ଗୁଆନ ଶିଆଓ ଝୋଙ (桐木关小种); ଶିଙଚୁନ ଶିଆଓ ଝୋଙ (星村小种); ୧୭–୧୮ ଶତାବ୍ଦୀ ୟୁରୋପୀୟ ଉତ୍ସ—BOHEA (武夷 / ୱୁଇରୁ)।

2. ଇତିହାସ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ:

• ଇତିହାସ: ୪୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ। ପ୍ରସ୍ତୁତି ତାରିଖ ଠିକ୍ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତଥ୍ୟ (ଝୋଉ ଶିଞ୍ଚିଉ—邹新球, 《武夷正山小种红茶》) ଅନୁସାରେ ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀ (୧୫୬୭–୧୬୦୦) ମଧ୍ୟ। କିମ୍ବଦନ୍ତୀ: ମିଙ (明, ୧୩୬୮–୧୬୪୪) ଶେଷ ବେଳେ, ଜିଆଙଶୀରୁ ଫୁଜିଆନ ଯାଉଥିବା ଏକ ସୈନ୍ୟଦଳ ମିଆଓୱାନ (庙湾) ଚା-କରଖାନାରେ ରହିଲେ। ପତ୍ର ଉପରେ ଶୋଇବାରୁ ପତ୍ର ଲାଲ ହୋଇ ସଂଫାରିତ ହେଲା। କରିଗର (ଝେଙଶାନ ତାଙ—正山堂—ଜିଆଙ ପୂର୍ବପୁରୁଷ) ପତ୍ର ମୋଚଡ଼ି, ସ୍ଥାନୀୟ ମାଓ’ଏରସଙ (马尾松) କାଠ ନିଆଁରେ ଶୁଖାଇଲେ। କଳା ପତ୍ର, ଧୂଆଁ ଗନ୍ଧ ଥିବା ଏହି ଚା ତୁଙମୁରେ ଗ୍ରହଣୀୟ ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଶିଙଚୁନ (星村, ୪୫ କି.ମି.) ହାଟରେ ଜଣେ ଦକ୍ଷିଣ ଫୁଜିଆନ ବ୍ୟବସାୟୀ ଶସ୍ତାରେ କିଣିଲେ। ପର ବର୍ଷ ସେ ଦୁଇ-ତିନି ଗୁଣ ଦାମ ଦେଲେ— ଚାହିଦା ବଢ଼ିଲା। ଲାଲ ଚା ଇତିହାସ ଆରମ୍ଭ।
• ୟୁରୋପକୁ ରପ୍ତାନି: ୧୬୦୪ ଆଖପାଖ ଡଚ ବଣିକମାନେ ୟୁରୋପରେ ଏହି ପ୍ରଥମ ଚୀନୀ ଲାଲ ଚା ପହଞ୍ଚାଇଲେ। ଔଷଧ ଭାବେ ଆପୋଥେକାରୀରେ ବିକ୍ରି। ୧୬୬୨ରେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ରାଜକୁମାରୀ କାଟେରିନା ଡି ବ୍ରାଗାଞ୍ଜା, ଇଂଲଣ୍ଡ ରାଜା ଦ୍ୱିତୀୟ ଚାର୍ଲସଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କରି, କେଇ ବାକ୍ସ “ଝେଙ ଶାନ ଶିଆଓ ଝୋଙ” ଯୌତୁକ ଆଣିଲେ—ବ୍ରିଟିଶ ଦରବାରରେ ଲାଲ ଚା ପଶିଲା। ରାଣୀ ଆନ ପରେ afternoon tea ପରମ୍ପରା ଗଢ଼ିଲେ। ୧୭–୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ BOHEA (ୱୁଇ—Wuyi) = “ଚୀନୀ ଚା”। ବାଇରନ, “ଡନ ଜୁଆନ” (୧୮୧୯–୨୪)ରେ “ବୋହିୟାର ଲାଲ ଚା” ଉଲ୍ଲେଖ। ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀ (ଜିଆକିଙ—嘉庆, ୧୭୯୬–୧୮୨୦) ଚୀନ ଲାଲ-ଚା ରପ୍ତାନିର ୮୫%।
• ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଚୋରି: ୧୮୪୮, ବ୍ରିଟିଶ ଉଦ୍ଭିଦ ଗୁପ୍ତଚର ରବର୍ଟ ଫର୍ଚ୍ୟୁନ (Robert Fortune) ୱୁଇଶାନ ପାହାଡ଼ ଭେଦି, ଚୀନୀ ଛଦ୍ମବେଶରେ, ଚା ଗଛ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗୋପନୀୟତା ଟ୍ରଫି ନେଲେ। ଏହା ଭାରତ (ଆସାମ, ଦାର୍ଜିଲିଂ) ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଚା ଶିଳ୍ପର ସୂତ୍ର।
• ୨୦ ଶତାବ୍ଦୀ—ସଙ୍କଟ ଓ ରକ୍ଷା: ଯୁଦ୍ଧଯୋଗୁଁ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରାୟ ବନ୍ଦ। ୧୯୮୦ ଦଶକ, ରପ୍ତାନି ସ୍ଥଗିତ, ତତ୍କାଳୀନ ଚା-ପଣ୍ଡିତ ଝାଙ ତିଆନଫୁ (张天福, ୧୯୧୦–୨୦୧୭) ପ୍ରଦେଶ ପ୍ରଶାସନକୁ ନିବେଦନ: “ଏହା ଫୁଜିଆନର ଅନନ୍ୟ ରପ୍ତାନି ପଣ୍ୟ, ସଂରକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ।” ଚା ରକ୍ଷା ପାଇଲା। ୨୦୦୫, ଜିଙ ଜୁନ ମେଇ (金骏眉) ସୃଷ୍ଟି, “ଲାଲ ପୁନର୍ଜୀବନ”।
• ନାମ:
  • “ଝେଙ ଶାନ” (正山) —“ଆଦି/ମୂଳ ପାହାଡ଼”; “ଝେଙ” (正)—“ସଠିକ, ପ୍ରାମାଣିକ” vs “ୱାଇ ଶାନ” (外山)।
  • “ଶିଆଓ ଝୋଙ” (小种)—“ଛୋଟ ପ୍ରଜାତି”; (୧) var. sinensis; (୨) ପରିମାଣ ଓ କ୍ଷେତ୍ର ଛୋଟ।
  • “ଲାପସଂଗ ସୁଚଙ” (Lapsang Souchong): “Lapsang” (সম্ভবত “la song”/腊松), “Souchong”—“ଶିଆଓ ଝୋଙ” (小种)।
• ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ: ଏକ ବିଶ୍ୱ ସଂସ୍କୃତିକ କୃତି, ୟୁରୋପୀୟ ଚା-ପରମ୍ପରାର ଉତ୍ସ, afternoon tea, ଔପନିବେଶିକ ଭୂ-ରାଜନୀତି (ଅଫିମ ଯୁଦ୍ଧ, “ଚା-ଦୌଡ଼”) ଏବଂ ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀର ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ ସମ୍ପର୍କ ସଙ୍କେତ।

3. ବନସ୍ପତିଗତ ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ କଞ୍ଚାମାଲ:

• ପ୍ରଜାତି / ଚାଷ-ପ୍ରକାର: ସ୍ଥାନୀୟ ଛୋଟପତ୍ରୀ—ଚିଜଙ (奇种, Qízhǒng) / ଚାଇଚା (菜茶, Càichá), Camellia sinensis var. sinensis. ମଞ୍ଜି-ଜନିତ ବିବିଧ ଜନସଂଖ୍ୟା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛ ଭିନ୍ନ। ଅଧିକ ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ/ପଲିଫେନଲ, ଲଙଗାନ ମିଠା।
• ତୋଳା: ଉଚ୍ଚତା ଥଣ୍ଡା; ବସନ୍ତ: ମଇ ଆରମ୍ଭ (ଲିଶିଆ—立夏) ଶେଷ; ଗ୍ରୀଷ୍ମ: ଜୁନ ଶେଷ। ବର୍ଷରେ ଦୁଇ ଋତୁ। ହାତ-ତୋଳା।
• ତୋଳା ମାନ: ଗୋଟିଏ କଢ଼ + ୨-୩ ପତ୍ର (一芽二三叶, yī yá èr sān yè). ଉଚ୍ଚ ଗ୍ରେଡ: ୧+୨; ମାନକ: ପାଚିଲା ପତ୍ର। କଢ଼ିକିଆ ଜିଙ ଜୁନ ମେଇ/ଇଙ ଜୁନ ମେଇଠୁ ପୃଥକ।
• କଞ୍ଚାମାଲ ଆବଶ୍ୟକତା: ପୂରା, ପରିଷ୍କାର ପତ୍ର, ମୋଟା ଦାଣ୍ଡ ନଥିବ, ଶୀଘ୍ର କଳ-ଘରକୁ।

4. ଟେରୱାର ଓ ଚାଷ ବିଶେଷତ୍ୱ:

• ୱୁଇଶାନ ସଂରକ୍ଷଣ: ୫୬୫ km², ୟୁନେସ୍କୋ (୧୯୯୯)। ଲାଲ ବଲିପଥର, ଅଗ୍ନୋତ୍ପାତ; ଖୋଲ, ଜଳପ୍ରପାତ, ନଦୀ, ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଜଙ୍ଗଲ, ବଣ ୯୬.୩%।
• ତୁଙମୁ ଗାଁ: “ଝେଙ ଶାନ” ମୂଳ, ୭୦୦–୧୮୦୦ m, ଜଙ୍ଗଲ ଛାୟା, ଅଧାବଣ୍ୟ-ବଣ୍ୟ, ବାଉଁଶ, ପାଇନ। ସୀମା: ପୂ—ମାଲି (麻栗), ପ—ଗୁଇଦୁନ (挂墩), ଦ—ପିକେଙ (皮坑), ଗୁୱାଙକେଙ (古王坑), ଉ—ତୁଙମୁ ଗୁଆନ (桐木关)।
• ଚାଷ ଉଚ୍ଚତା: ୭୦୦–୧୮୦୦ m, ମୁଖ୍ୟ ୧୨୦୦–୧୫୦୦ m।
• ଜଳବାୟୁ: ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ପାହାଡ଼ି। ବାର୍ଷିକ ତାପ ~୧୮°C (ପାଦ), ~୧୧°C (ଶୀର)। ବୃଷ୍ଟି > ୨୩୦୦ mm/yr। ଆର୍ଦ୍ରତା ୮୦–୮୫%। ୧୦୦+ କୁହୁଡ଼ି-ଦିନ। CO₂ ୦.୦୨୬% (ସହର ଚାପ କମ)। ଦିନ ଛୋଟ, ହିମ ଲମ୍ବା, ଧୀର ବୃଦ୍ଧି, ବେଶି ଆମିନୋ-ଗନ୍ଧ।
• ମୃତ୍ତିକା: ପାହାଡ଼-ଲାଲ, ପାହାଡ଼-ହଳଦିଆ, ଅମ୍ଳ (pH ୪.୫–୫.୫), ଖୁବ୍ ଗୋବର-ଗ୍ରାହୀ, କୋମଳ, ଉତ୍ତମ ନିକାଶ। ୩୦–୯୦ cm।

5. ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି:

• ତୋଳା (采摘—cǎizhāi): ୧-କଢ଼ ୨-୩ ପତ୍ର।
• ଓଳସାଇବା (萎凋—wěidiāo):
  • ଧୂଆଁ: ଚିଙଲୋ (青楼)— ୨-୩ ମହଲା। ତଳ ମହଲା: ଓଦା ମାଓ’ଏରସଙ (马尾松) ଜାଳେ। ଧୂଆଁ/ ଉଷ୍ମ ଉପର ବାଉଁଶ ର୍ୟାକ; ~୩୦°C, ୩-୭ cm, ୨୦ ମିନିଟ୍ ଓଲଟ। ପତ୍ର ଶୋଷ-ସଫ୍ଟ+ପାଇନ।
  • ଧୂଆଁହୀଣ: ପବନଯୁକ୍ତ, କ୍ୱଚିତ ଖୋଲା।
• ମୋଚଡ଼ିବା (揉捻—róuniǎn): ପୂର୍ବେ—ପାଦ (脚揉, jiǎo róu); ଏବେ—ମେସିନ, କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚ-ସ୍ତରୀୟ ହସ୍ତ/ପଦ ରହିଛି। ରସ ବାହାର ଓ ସଂଫାରଣ ପାଇଁ।
• ସଂଫାରଣ (发酵—fājiào): ବାଉଁଶ ଟୋକାଇ, ଓଦା କପଡ଼ା, ୨୫–୨୮°C, ତମ୍ବା-ଲାଲ, ଫଳ-ଗନ୍ଧ। କରିଗରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ।
• “ଲାଲ କଡ଼େଇ ପାର” (过红锅—guò hóng guō): ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ, ୨୦ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ହଜ, କରିଗର ଲିଆଙ ଜୁନଦେ (梁骏德) ପୁନରୁଦ୍ଧାର। ନିମିଷ-ସେକ, ସଂଫାରଣ ରୋକ। ସବୁ କରିଗର କରନ୍ତିନି; ଉଚ୍ଚ-ସ୍ତରୀୟ।
• ଧୂଆଁ-ସୁଖୁଆ (熏焙—xūn bèi / 烘干—hōnggān):
  • ଧୂଆଁ: ତଳ ୟୁର (焙架) ୬-୮ h, ଧୀମ। ଅଙ୍ଗାର-କଳା, ତୀବ୍ର ପାଇନ-ଧୂଆଁ (松烟香, sōng yān xiāng)।
  • ଧୂଆଁହୀଣ: ଅଙ୍ଗାର/ଗରମ ପବନ, ବାଉଁଶ। ପାଇନ ନାହିଁ।
• ଶ୍ରେଣୀ (分级—fēnjí): ହାତ-ଛାଣ, ଆକାର-ମାନ।

6. ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୁଣ:

ପାରମ୍ପରିକ ଧୂଆଁ:

• ଶୁଖିଲା ପତ୍ର: ଦୃଢ, କଷ-ମୋଚଡ଼ା, ଜିଙ ଜୁନ ଠାରୁ ବଡ। ରଙ୍ଗ—ଅଙ୍ଗାର-କଳା, ତୈଳ-ଦୀପ୍ତି। ଧୂଳପ (ପାଚିଲା ପତ୍ର)।
• ଶୁଖିଲା ଗନ୍ଧ: ତୀବ୍ର, ପାଇନ-ଧୂଆଁ (松烟香), ଶୁଖା ଲଙଗାନ (桂圆干), ଶୋଷ-ଜଡ଼ା, ଚମ, କପୂର। ଗଭୀର।
• ଚା-ଜଳ ଗନ୍ଧ: ପାଇନ-ଧୂଆଁ, ମହୁ, ଶୋଷ-ଫଳ। ଢ଼ାଳ ବଢ଼େ, ଧୂଆଁ ଛାଡ଼ିଲେ ଫଳ-ମିଠା।
• ସ୍ୱାଦ: ଗୁଠୁ, “କାରାମେଲ-ମଖମଲ”, ଶୁଖା ଲଙଗାନ (桂圆汤味, guìyuán tāng wèi)—ପ୍ରାମାଣିକତା-ଚିହ୍ନ। ସାମାନ୍ୟ କଷା, ମହୁ, ଶୁଖା ଫଳ। ଦୀର୍ଘ, ମିଠା, “ଉଚ୍ଚ-ପାହାଡ଼” ଥଣ୍ଡା-ଗଳା (喉韵, hóuyùn)।
• ଚା-ଜଳ ରଙ୍ଗ: ଗାଢ଼-ଆମ୍ବର, ମାଣିକ-ଲାଲ, ପାରଦର୍ଶୀ।
• ପତ୍ର-ତଳ: ବଡ, ଅକ୍ଷତ, ତମ୍ବା-ଲାଲ, ଲୋଚଦାର, ଚମକ।

ଧୂଆଁହୀଣ (ନୂତନ):

• ଶୁଖିଲା ପତ୍ର: ମୋଚଡ଼ା, ଗାଢ଼-ଖଇର-ଲାଲ (ଅଙ୍ଗାର-କଳା ନୁହେଁ)।
• ଶୁଖିଲା ଗନ୍ଧ: ଫୁଲ-ଫଳ-ମହୁ, ଲଙଗାନ, ଶୁଖାଫଳ, ଧୂଆଁହୀଣ।
• ଚା-ଜଳ ଗନ୍ଧ: ପରିଷ୍କାର, ଫୁଲ-ମହୁ, ଲଙଗାନ, ମହୁ, ହାଲକା ମିଠା-ଆଳୁ (薯香). ଜୁନ ମେଇ ଶ୍ରେଣୀ ନିକଟ।
• ସ୍ୱାଦ: ଧୂଆଁ ତୁଳନାରେ ନରମ, “ଭର” ପ୍ରଚୁର। ଲଙଗାନ, ମହୁ, କାରାମେଲ, ଫଳ। କମ କଷା।
• ଚା-ଜଳ ରଙ୍ଗ: ସୁନେଲି-ଆମ୍ବର, କମଳା-ଲାଲ, ପାରଦର୍ଶୀ।
• ପତ୍ର-ତଳ: ତମ୍ବା-ଲାଲ, ଅକ୍ଷତ, ଲୋଚଦାର।

7. ରାସାୟନିକ ଗଠନ:

• ପଲିଫେନଲ (茶多酚): ୧୦–୨୦% (ଶୁଖ)। କାଟେଚିନ → ଥି’ଅ’ଫ୍ଲାଭିନ (୦.୪–୨%), ଥି’ଆ’ରୁବିଗିନ (୫–୧୧%), ଥି’ଆ’ବ୍ରାଉନିନ (୩–୯%)—ରଙ୍ଗ, “ଭର”, “ମଖମଲ”।
• ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ (氨基酸): ୧.୫–୩%। L-ଥିଆନିନ—ମିଠା (ଲଙଗାନ) ଓ ବିଶ୍ରାମ।
• ଆଲକାଲଏଡ: କୋଫି ୩–୫%। ଥିଓବ୍ରୋମିନ, ଥିଓଫିଲିନ—ଅଳ୍ପ।
• ଭିଟାମିନ: C (ଆଂଶିକ), B₁, B₂, B₃, E, K।
• ଧାତବ: ~୩୦—K, P, Ca, Mg, Fe, Mn, F, Zn, Cu, Se।
• ସଂଘ୍ରାଣ (芳香油): ~୦.୦୨%। ଧୂଆଁ: α-ପିନେନ, β-ପିନେନ, କାମଫେନ—ପାଇନ।
• ଅନ୍ୟ: ୨–୪% ଶଙ୍କର, ୧–୨% ପେକଟିନ, ~୧% ଜୈବ ଅମ୍ଳ।

8. ଉପକାରୀ ଗୁଣ:

• ଉଷ୍ମ-ପ୍ରଭାବ: TCM-ମତେ “ଗରମ”, ଶୀତେ ଆଦର୍ଶ, ଧୂଆଁ—“ଭିତର-ତପ”।
• ସମ-ଟୋନ: କୋଫି+L-ଥିଆନିନ—ସ୍ଥିର, ଦୃଢ, ବିନା ଉତ୍କଣ୍ଠ।
• ପାଚନ: ଜଠର-ରସ, ଭାରୀ ଖାଦ୍ୟ ପର।
• ଆଣ୍ଟିଅକ୍ସିଡାଣ୍ଟ: ଥି’ଅ’ଫ୍ଲାଭିନ, ଥି’ଆ’ରୁବିଗିନ।
• ହୃଦ-ଧମନୀ: ପଲିଫେନଲ, ଇଲାସ୍ଟିସିଟି।
• ଜୀବାଣ-ପ୍ରତିରୋଧ: କ୍ଷତିକାରୀ ମାଇକ୍ରୋ।
• ଆଣ୍ଟିଷ୍ଟ୍ରେସ: L-ଥିଆନିନ—ଶାନ୍ତ, ଏକାଗ୍ର।

9. ଚା ପ୍ରସ୍ତୁତି:

• ଜଳ-ତାପ: ୯୦–୧୦୦°C। ଧୂଆଁ—ଫୁଟ; ଧୂଆଁହୀଣ—୯୦–୯୫°C।
• ଚା-ପରିମାଣ: ୫–୬ g / ୧୦୦–୧୨୦ ml (ଗଙଫୁ); ୩–୪ g / ୨୦୦–୨୫୦ ml (ୟୁରୋ)।
• ବାସନ: ପୋର୍ସିଲାନ ଗାଇୱାନ (盖碗) ୧୦୦–୧୨୦ ml—ଧୂଆଁହୀଣ। ଧୂଆଁ—ଇଶିଙ (宜兴紫砂壶) allowable। ଚାହାଇ (公道杯)।
• ପଦକ:
  1. ବାସନ ଗରମ: ଗାଇୱାନ, ଚାହାଇ, କପକୁ ଫୁଟ-ପାଣି।
  2. ଚା-ଭର: ୫–୬ g, ଗରମ ଗାଇୱାନ।
  3. ଧୁଆ (润茶): ୨-୩ s, ବିଶେଷ ଧୂଆଁ-ସଂସ୍କରଣ।
  4. ପ୍ରଥମ ଢ଼ାଳ: ୧୦–୧୫ s।
  5. ଢ଼ାଳ: ଚାହାଇ → କପ।
  6. ପୁନ-ଢ଼ାଳ: ୫–୮। ୫-୧୦ s ବଢ଼। ଧୂଆଁ—୩-୪ ଢ଼ାଳ ପରେ ଫଳ-ମଧୁ।

10. ରଖିବା:

• ପାତ୍ର: ବାୟୁ-ରୋଧୀ, ଅସ୍ୱଚ୍ଛ—ଟିଣ, ଫଏଲ-ଲଫାପା, ସେରାମିକ।
• ସରତ: ଶୁଖ, ଶୀତ, ଅନ୍ଧ, ବାସ-ମୁକ୍ତ। ୧୦–୨୫°C, <୬୦%।
• ସମୟ: ୧୨–୨୪ ମାସ (ସର୍ବ।)। ଧୂଆଁ ୩-୫ ବର୍ଷ; ଧୂଆଁ ଶାନ୍ତ, ଫଳ। କିଛି ୨-୫ ବର୍ଷ ରଖ।
• ଟିପ: ଫ୍ରିଜ ନାହିଁ।

11. ମୂଲ୍ୟ ଓ ନକଲ:

ପ୍ରାମାଣିକ ତୁଙମୁ: ୩୦୦–୮୦୦ ୟୁଆନ/୫୦୦ g (ମାନ); ୮୦୦–୨,୦୦୦ (ଉଚ्च); ୩,୦୦୦+ (ବୁଢ଼-ଗଛ; 老枞, lǎo cóng)। ଧୂଆଁ < ଧୂଆଁହୀଣ। ବଜାର: “ୱାଇ ଶାନ ଶିଆଓ ଝୋଙ” (外山小种), “ୟାନ ଶିଆଓ ଝୋଙ” (烟小种, কৃত্রিম), ସସ୍ତା-ଲାଲ।

ଏଡ଼ାନ୍ତୁ:

• ଉତ୍ସ: ୱୁଇଶାନ (桐木) ଛଡ଼ା ନକଲ।
• ଲଙଗାନ: (桂圆汤味) ନଥିଲେ, “ମୋଟ-ଧୂଆଁ”।
• ଗନ୍ଧ: ପ୍ରାକୃତିକ—କୋମଳ, ଫଳ। ନକଲ—ତୀକ୍ଷ୍ଣ, “ପୋଡ଼ା”।
• ଚା-ଜଳ: ପାରଦର୍ଶୀ, ଆମ୍ବର-ରୁବି। ଅସ୍ୱଚ୍ଛ—ଖରାପ।
• ଦର: ୫୦-୧୦୦ ୟୁଆନ/୫୦୦ g—ତୁଙମୁ-ବାହାର।

12. ରୋଚକ ତଥ୍ୟ:

• ୪୦୦ ବର୍ଷ, ଦସ୍ତାବିଜ ନାହିଁ: 1640–《清代通史》: “ୱୁଇ, ଶିଆଓ ଝୋଙ, ବାଇହାଓ… etc.।”
• ଯୌତୁକ-ଚା: 1662, চা-বাক্স, 皇后-সকাল।
• ଚିଙଲୋ (青楼): 100-বছর, 古建築।
• ସବୁ-ଲାଲ-ଚା-ପୂର୍ବଜ: 1876, 1848, 云南…
• ଝାଙ ତିଆନଫୁ-রক্ষা: 1980-ದಶಕ, 请愿।

13. ଝେଙ ଶାନ ଶିଆଓ ଝୋଙର ପ୍ରକାରଭେଦ:

• ধোঁয়া-প্রথা (传统烟熏正山小种): 经典 Lapsang Souchong।
• ধোঁয়াহীন / “নূতন” (新工艺正山小种): 2005 以来, 內销।
• লাওচুং (老枞正山小种): 老树, 矿物, 喉韵。
• জুন মেই (骏眉): 金/银/铜。
• 外山 (外山小种): 区外, 非正山。

শেষকথা:

ଝେଙ ଶାନ ଶିଆଓ ଝୋଙ—এક ৪০০-বছর-লতা। случайность, 松脂, 世界红茶。 烟熏- мощ, 环绕; 无烟- натуральный мёд-фрукт। попробовать — মানে источник।